لقی در ماشین آلات
لقی در ماشین آلات
لقی در ماشین آلات
لقی عامل ارتعاش نیست بلکه تقویت کننده ارتعاش است . یعنی اگر قطعات یک دستگاه لق باشند کمترین نیرو آنها را براحتی به حرکت درمی آورد . برای فهم موضوع، یک ماشین ایده آل را در نظر بگیرید که هیچ ارتعاشی ندارد . حالا پیچهای اتصال پایه به زمین را کمی شل کنید . هیچ اتفاقی نمی افتد چون هیچ نیرویی نیست که آنرا از پایه بلند کند.
به صورت کلی به دو صورت دورانی و سازهای تقسیم میشود:
لـقی به تنهایی عامل ایجاد ارتعاشات نیست، بلکه به عنوان تقویت کننده ارتعاش عمل میکند. به این معنا که اگر قطعات یا بخش هایی از یک دستگاه دچار لقی باشند، حتی کوچک ترین نیروها میتوانند باعث حرکت این قطعات شوند و به ارتعاشات قابل توجهی منجر شوند. برای فهم بهتر این موضوع، تصور کنید یک ماشین ایده آل داریم که هیچ گونه ارتعاشی ندارد. حال اگر پیچ های اتصال آن به زمین کمی شل شوند، در ابتدا هیچ اتفاقی نمی افتد، زیرا نیروی کافی برای جابجا کردن ماشین وجود ندارد. اما زمانی که نیرویی وارد میشود، آن لقی کوچک میتواند باعث تشدید ارتعاشات شود.
در حقیقت، لقی در سیستم ها میتواند ارتعاشات طبیعی دستگاه را تقویت کرده و آن ها را از حد معمول فراتر ببرد. این مسئله به خصوص در محیط های صنعتی که دستگاه ها با نیروهای قابل توجهی سروکار دارند، بسیار خطرناک است. لقی میتواند باعث تغییر در تراز دستگاه، ناپایداری در عملکرد و در نهایت آسیب های جدی به قطعات حیاتی شود.
یکی از نتایج مهم لقی در دستگاه ها این است که میتواند عملکرد کل سیستم را دچار اختلال کند. لرزش های غیر مجاز که از لقی نشأت میگیرند، به مرور زمان باعث فرسایش زودرس قطعات و کاهش عمر مفید آن ها میشوند. به همین دلیل، تشخیص و اصلاح سریع لقی اهمیت زیادی در حفظ کارایی دستگاه و کاهش خرابی های ناگهانی دارد.
در نهایت، برای جلوگیری از تأثیرات مخرب لقی، انجام بازرسی های منظم و پایش وضعیت دستگاه ضروری است. این اقدامات کمک میکند تا مشکلات احتمالی در مراحل ابتدایی شناسایی و برطرف شوند، پیش از آنکه باعث خرابی های پرهزینه شوند.
1- لقی دورانی
لقی دورانی
این نوع لقی که زیر مجموعه ی لقی های مربوط به یاتاقان نیز محسوب میشود، مربوط به فاصله بیش از حد در یاتاقان ها است. باید توجه داشت که در یاتاقان های المان غلطشی ، مشخصه های لقی زمانی بروز پیدا میکنند که یاتاقان به مرحله ی چهارم خرابی رسیده باشد. همچنین باید متذکر شد که در یاتاقان های ژورنال، در صورت زیاد بودن فاصله، امکان مشاهده ی زیر هارمونیک هایی مانند x۵/۰ نیز وجود دارد. پیشنهاد میشود به دلیل احتمالا بالای مدولاسیون و تحریک فرکانس طبیعی و فرکانس های بالا، از تکنیک های فرکانس بالا چون انولوپ و دمدولاسیون استفاده شود.
در شکل موج، ضربه های حاصله از لقی به صورت واضح قابل مشاهده هستند. برای مشاهده ی بهتر، استفاده از واحد شتاب پیشنهاد میشود.
در این نوع لقی شاهد مقادیر ارتعاش بالا در راستای شعاعی در هارمونیک های 1x خواهیم بود(بنا بر شدت عیب، امکان مشاهده تا 10x وجود دارد.). همچنین ممکن است شاهد افزایش سطح مبنای ارتعاشات در نمودار FFT باشیم.
در هنگام روبه رویی با لقی دورانی، شاهد ایجاد ارتعاشات تصادفی و در نتیجه فازی غیر قابل پیشبینی و نا منظم خواهیم بود. بنابراین مناسب است که فاز را به صورت آنلاین و زنده مورد بررسی قرار دهیم تا از پایداری یا ناپایداری ماشین اطمینان حاصل کنیم.
2- لقی سازه ای
علل ایجاد لقی سازه ای
لقی سازه ای معمولاً به دلیل عواملی مانند ضعف در بستر ماشین (وجود ترک یا حفره)، نصب نامناسب تجهیزات (مانند محکم نبودن پیچ های نگهدارنده) یا تغییرات در ساختار زیر ساخت ایجاد میشود. این بخش به بررسی این دلایل و تأثیر هر یک بر بروز این عیب میپردازد.
مشخصه های فرکانسی لقی سازه ای
یکی از مهم ترین روش های شناسایی لقی سازه ای، بررسی مشخصه های فرکانسی آن است. این عیب معمولاً با پیک های مشخصی در طیف فرکانسی همراه است که میتوان از آن برای تمایز با عیوب دیگر، نظیر نامیزانی، استفاده کرد.
در حالت خالص این عیب، شکل موج به صورت سینوسی خواهد بود. با این حال، در صورت وجود تماس، احتمال قطعشدگی در بالا یا پایین موج وجود دارد. بررسی دقیق شکل موج میتواند به شناسایی لقی کمک کند.
یکی از راه های تمایز بین لقی سازه ای و نامیزانی، تحلیل دامنه ارتعاشات است. اگر با دو برابر شدن سرعت، دامنه ارتعاش چهار برابر شود، احتمالاً با عیب نامیزانی مواجه هستیم. در غیر این صورت، احتمال لقی سازه ای بالاست.
این عیب معمولاً یک قله بلند در فرکانس اصلی (1X) در جهتی که ضعف سازه در آن حداکثر است، ایجاد میکند. اگر ضربه وجود داشته باشد، ممکن است هارمونیک های دیگری نیز در طیف فرکانسی مشاهده شوند.
برای تمایز بین عیوب مختلف، اگر دامنه ارتعاش در 1X در جهت افقی بیش از دو برابر جهت عمودی باشد، احتمال وجود لقی سازهای بیشتر است. همچنین، در صورت تغییر دامنه با تغییر سرعت ماشین، احتمال حضور رزونانس نیز وجود دارد.
لقی سازه ای معمولاً شامل یک جزء مرتعش (مانند پایه موتور) و یک جزء ثابت (مانند بستر) است. در این شرایط، نشانگر فازی معمولاً اختلاف فاز ۱۸۰ درجه بین بخش مرتعش و ثابت را نشان میدهد.